Odszkodowania komunikacyjne: korzystna dla poszkodowanych uchwała Sądu Najwyższego

Niedawne rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 roku (sygn. akt III CZP 32/24) powinno wywołać niezwykle istotną korektę dotychczasowej praktyki ubezpieczycieli w zakresie wypłaty świadczeń z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. O szczegółach poinformowano na stronie Rzecznika Finansowego.

Nowe stanowisko Sądu Najwyższego w sprawach odszkodowań komunikacyjnych

Trzy kluczowe pytania prawne zostały skierowane do Sądu Najwyższego przez Sąd Okręgowy w Poznaniu. Dotyczyły one tego: czy odszkodowanie może być wypłacone według kosztorysu niezależnie od faktycznego naprawienia pojazdu, jak uwzględniać podatek VAT oraz jakie jest miejsce rabatów i upustów wynegocjowanych przez ubezpieczycieli w procesie rozliczeń szkód. Odpowiedzi udzielone przez SN powinny wyraźnie zmienić dotychczasowe podejście wielu towarzystw ubezpieczeniowych.

Szkoda statyczna zamiast dynamicznej – kluczowa zmiana w rozumieniu odszkodowania

Zakres szkody poniesionej w wyniku kolizji stanowił przedmiot rozważań Sądu przede wszystkim w kontekście konieczności dokonania rozróżnienia pomiędzy koncepcją szkody statycznej a dynamicznej.
W praktyce wyrażało się to sporami o to, czy zakład ubezpieczeń powinien oceniać rozmiar powstałej szkody wyłącznie na moment jej zaistnienia, czy też uwzględniać późniejsze działania poszkodowanego, takie jak faktyczna naprawa pojazdu, jej brak lub zbycie uszkodzonego auta nieprzywróconego do stanu pierwotnego.
Sąd Najwyższy jednoznacznie opowiedział się za koncepcją statyczną, podkreślając, że wszystkie późniejsze decyzje poszkodowanego nie mają wpływu na wysokość wypłacanego odszkodowania. Praktycznie oznacza to, że ubezpieczyciel ma obowiązek wycenić szkodę na dzień jej powstania, bez względu na to, czy poszkodowany zdecyduje się naprawić pojazd przy użyciu oryginalnych części w autoryzowanym serwisie, czy też wybierze warsztat niezależny wykorzystujący tańsze zamienniki, a nawet jeśli całkowicie zrezygnuje z naprawy i sprzeda uszkodzone auto.

Podatek VAT a wysokość odszkodowania komunikacyjnego

Kolejną niezwykle ważną kwestią poruszoną w uchwale była problematyka uwzględniania podatku od towarów i usług w ramach odszkodowań komunikacyjnych.
Sąd Najwyższy wskazał, że: „Odszkodowanie przysługujące z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych nie obejmuje kwoty podatku od towarów i usług, jeżeli poszkodowany poniósł już koszty naprawy pojazdu, a zapłacona przez niego cena nie została powiększona o ten podatek.”
Takie stanowisko oznacza, że kwestia podatku VAT powinna być analizowana indywidualnie – nie zaś automatycznie eliminowana z wyceny świadczenia przez ubezpieczycieli, co dotychczas często miało miejsce.

Rabaty i upusty – ograniczenia w ich stosowaniu przez ubezpieczycieli

Wreszcie, trzeci element uchwały dotyczył dopuszczalności stosowania przez ubezpieczycieli rabatów i upustów przy kalkulacji wysokości odszkodowania. Zakłady ubezpieczeń często negocjują korzystne warunki z sieciami warsztatów oraz dostawcami części zamiennych i materiałów lakierniczych, a następnie usiłują obniżać wypłacane świadczenia, powołując się na możliwość uzyskania przez poszkodowanego takich zniżek.
Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, że automatyczne pomniejszanie odszkodowań o takie rabaty jest niedopuszczalne. Stosowanie rabatów może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy skorzystaniu z nich nie sprzeciwia się uzasadniony interes poszkodowanego.

Znaczenie uchwały dla poszkodowanych i praktyki ubezpieczeniowej

Uchwała Sądu Najwyższego stanowi istotny krok w kierunku ujednolicenia zasad wypłaty odszkodowań z ubezpieczeń komunikacyjnych i przywraca prymat zasady pełnej kompensacji szkody.
Poszkodowani w wypadkach komunikacyjnych uzyskują silniejszą pozycję prawną, a ubezpieczyciele zostają zobligowani do rzetelnej wyceny szkód bez nieuzasadnionego pomniejszania świadczeń o kwestionowane rabaty czy też dyskryminowania osób, które nie dokonały naprawy pojazdu.

---

adwokat
Marcin Szumlański 

Partner w Filar, Szumlański, Zachara Adwokacka Spółka Partnerska w Tarnowie

Zadzwoń do nas

---

Masz problem z ubezpieczycielem?

Jeżeli ubezpieczyciel zaniżył Twoje odszkodowanie lub odmówił wypłaty pełnej kwoty, skontaktuj się z naszą Kancelarią w Tarnowie. Przeanalizujemy Twoją sprawę, przygotujemy odwołanie lub pozew i pomożemy odzyskać należne Ci środki.

---

FAQ – najczęstsze pytania dotyczące uchwały Sądu Najwyższego

Czy po nowej uchwale SN mogę otrzymać odszkodowanie bez naprawy auta?

Tak. Uchwała Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r. jednoznacznie potwierdziła, że odszkodowanie może być wypłacone na podstawie kosztorysu niezależnie od faktycznego naprawienia pojazdu. Wynika to z przyjęcia tzw. koncepcji szkody statycznej, która zakłada, że wysokość szkody ustala się na dzień jej powstania, a nie na podstawie późniejszych działań poszkodowanego. Dzięki temu osoba poszkodowana może samodzielnie zdecydować, czy naprawi pojazd, sprzeda go w stanie uszkodzonym czy też zatrzyma środki na inny cel. Dla wielu kierowców oznacza to większą elastyczność i realną ochronę przed praktykami ubezpieczycieli, którzy dotąd często uzależniali wypłatę świadczeń od przedstawienia faktur z warsztatu.

Czy ubezpieczyciel może obniżyć moje odszkodowanie, powołując się na rabaty warsztatowe?

Nie może tego zrobić automatycznie. Sąd Najwyższy w omawianej uchwale jednoznacznie wskazał, że stosowanie rabatów jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy rzeczywiście przynosi korzyść poszkodowanemu i nie narusza jego uzasadnionego interesu. W praktyce oznacza to, że ubezpieczyciel musi udowodnić, iż dany rabat był dostępny dla konkretnego poszkodowanego w danych okolicznościach. W większości przypadków takie dowody nie są przedstawiane, dlatego pomniejszanie świadczenia o hipotetyczne zniżki może być skutecznie kwestionowane w postępowaniu sądowym.

---

#adwokatTarnów #odszkodowania #prawo #SądNajwyższy #ubezpieczenia #prawoTarnów