Nowy rok, nowe przepisy – najważniejsze zmiany w polskim prawie od stycznia 2026 roku

Rok 2026 przyniósł szereg istotnych zmian w polskim porządku prawnym, które dotyczą milionów obywateli. Część z tych regulacji weszła w życie już z dniem 1 stycznia, inne zaczną obowiązywać w kolejnych miesiącach. Oto subiektywny przegląd kluczowych nowelizacji, które mogą realnie wpłynąć na codzienne funkcjonowanie wielu osób.

Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2026 roku

​Zacznijmy od kwestii najbardziej podstawowej, czyli wynagrodzenia. Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wzrosło do kwoty 4806 złotych brutto, co stanowi wzrost o 140 złotych w stosunku do roku ubiegłego.
Dla pracowników oznacza to wypłatę około 3606 zł netto, przy czym dokładna kwota zależy od indywidualnych parametrów rozliczenia. Daje to realny wzrost wynagrodzenia „na rękę" o około 95 złotych miesięcznie. Jednocześnie minimalna stawka godzinowa została podniesiona do 31,40 złotych brutto.
​Podwyżka ta automatycznie wpływa na szereg pochodnych świadczeń i dodatków powiązanych z wysokością płacy minimalnej.

Przełomowa zmiana w Kodeksie pracy – wliczanie zleceń i działalności do stażu

Kolejną fundamentalną zmianą jest nowelizacja Kodeksu pracy dotycząca wliczania do stażu pracy okresów wykonywania umów zlecenia oraz prowadzenia działalności gospodarczej.
Regulacja ta, choć formalnie weszła w życie 1 stycznia 2026 roku, będzie miała zastosowanie od tego dnia wyłącznie do pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych, natomiast do pozostałych pracodawców dopiero od 1 maja 2026 roku.
​Jest to zmiana przełomowa z punktu widzenia uprawnień pracowniczych, gdyż staż pracy determinuje szereg ważnych kwestii, takich jak długość urlopu wypoczynkowego, okres wypowiedzenia umowy o pracę czy wysokość odprawy.

Dokumentowanie stażu pracy – co powinieneś wiedzieć

Co istotne, dotyczy to zarówno stażu ogólnego, jak i zakładowego. Do stażu mogą zostać doliczone także wcześniejsze okresy zleceń i prowadzenia działalności, ale pracownik powinien je udokumentować (w praktyce m.in. zaświadczeniami z ZUS oraz dokumentami dot. umów), w przewidzianym terminie.
​Dla milionów Polaków, którzy przez lata pracowali na umowach cywilnoprawnych lub prowadzili własną działalność, jest to długo oczekiwane uznanie ich doświadczenia zawodowego.

Surowsze kary za wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu pożarowemu

Z perspektywy prawa wykroczeń należy zwrócić uwagę na znaczące zaostrzenie sankcji za czyny zagrażające bezpieczeństwu pożarowemu. Nowelizacja Kodeksu wykroczeń, która weszła w życie 2 stycznia 2026 roku, podniosła maksymalną wysokość grzywny za wypalanie traw oraz rozniecanie ognia w lasach, na łąkach i torfowiskach z dotychczasowych 5 tysięcy złotych aż do 30 tysięcy złotych, co stanowi sześciokrotny wzrost.

Nieodpłatna pomoc prawna na odległość – nowa forma wsparcia

Warto również wspomnieć o zmianach w dostępie do nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego, które weszły w życie 1 stycznia 2026 roku. Nowością jest możliwość skorzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego na odległość, a więc przez telefon, e-mail lub wideorozmowę. Dotyczy to w szczególności osób, które nie mogą stawić się osobiście, na przykład ze względu na istotną niepełnosprawność ruchową lub mają trudności w komunikowaniu się. Formę kontaktu wybiera się przy zgłoszeniu.

Wyższy limit zwolnienia z VAT dla przedsiębiorców

Dla przedsiębiorców ważna jest informacja o podniesieniu limitu zwolnienia podmiotowego z VAT z 200 tysięcy złotych do 240 tysięcy złotych rocznej sprzedaży. Zmiana ta oznacza, że więcej firm będzie mogło działać poza reżimem VAT, co przełoży się na prostsze rozliczenia i mniejsze obowiązki administracyjne dla mikroprzedsiębiorców oraz osób planujących założenie działalności gospodarczej.
Podsumowując, rok 2026 rozpoczął się od wprowadzenia szeregu regulacji, które w różnym stopniu wpłyną na życie obywateli. Niezależnie od oceny poszczególnych zmian, wszyscy uczestnicy obrotu prawnego powinni zapoznać się z nowymi regulacjami. Pozwoli to świadomie korzystać z przysługujących praw oraz unikać konsekwencji prawnych wynikających z nieprzestrzegania przepisów.

---

​adwokat
Marcin Szumlański 

Partner w Filar, Szumlański, Zachara Adwokacka Spółka Partnerska w Tarnowie

Zadzwoń do nas

---

Skorzystaj z konsultacji prawnej

Zmiany w przepisach prawa pracy, kodeksie wykroczeń czy regulacjach podatkowych mogą budzić wątpliwości co do ich praktycznego zastosowania w Twojej indywidualnej sytuacji.
Czy masz prawo do doliczenia okresu prowadzenia działalności gospodarczej do stażu pracy? Jak prawidłowo udokumentować zlecenia wykonywane przed laty? 
Kancelaria Adwokacka FSZK w Tarnowie oferuje profesjonalne doradztwo w zakresie prawa pracy, prawa gospodarczego oraz reprezentację w sprawach o wykroczenia. 
Pomożemy Ci zrozumieć nowe przepisy i wykorzystać przysługujące Ci uprawnienia. Skontaktuj się z nami, aby umówić konsultację.

---

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Jak zmiana minimalnego wynagrodzenia wpływa na inne świadczenia pracownicze?

Podwyższenie minimalnego wynagrodzenia za pracę do 4806 złotych brutto ma daleko idące konsekwencje wykraczające poza samą pensję pracownika. Wiele uprawnień i świadczeń pracowniczych jest bowiem powiązanych z wysokością płacy minimalnej. Przede wszystkim dotyczy to dodatków do wynagrodzenia – na przykład dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych, dodatek za pracę w porze nocnej czy w niedziele i święta są liczone jako procent wynagrodzenia, które nie może być niższe niż minimalne. Wzrost płacy minimalnej oznacza więc także wzrost tych dodatków.
Ponadto minimalne wynagrodzenie stanowi punkt odniesienia dla wielu świadczeń z ubezpieczenia społecznego – minimalna podstawa wymiaru zasiłku chorobowego czy macierzyńskiego również została skorelowana z tą kwotą.
W praktyce przedsiębiorcy zatrudniający pracowników na najniższych pensjach muszą również pamiętać o wzroście kosztów pracodawcy związanych ze składkami ZUS, które są naliczane od wynagrodzenia brutto.
​Dla pracowników zaś wzrost płacy minimalnej to nie tylko więcej pieniędzy w kieszeni, ale także potencjalnie wyższe świadczenia w razie choroby czy innych zdarzeń losowych.

Czy okresy pracy na umowie zlecenie zawsze będą wliczane do stażu pracy?

Wliczenie okresów wykonywania umów zlecenia do stażu pracy nie następuje automatycznie. Pracownik musi wykazać wolę doliczenia tych okresów i odpowiednio udokumentować ich przebieg przed pracodawcą. W praktyce oznacza to konieczność przedłożenia zaświadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzających opłacanie składek za dany okres oraz dokumentów umownych, które potwierdzą faktyczne wykonywanie zlecenia.
Warto pamiętać, że przepisy przewidują terminy na zgłoszenie takich wniosków – w przypadku nowo zatrudnionych pracowników jest to 14 dni od rozpoczęcia pracy, natomiast pracownicy zatrudnieni przed 1 stycznia 2026 roku (lub odpowiednio 1 maja 2026 roku dla sektora prywatnego) mają więcej czasu, bo aż 6 miesięcy na złożenie odpowiedniego wniosku.
Niedotrzymanie tych terminów może skutkować niemożnością doliczenia stażu, dlatego tak istotne jest szybkie działanie.

Czy nowe przepisy o staży pracy dotyczą również okresów prowadzenia działalności gospodarczej?

Tak, nowelizacja Kodeksu pracy z 2026 roku obejmuje nie tylko okresy wykonywania umów zlecenia, ale także okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Jest to szczególnie istotne dla osób, które przed podjęciem zatrudnienia na etacie prowadziły własną firmę i chcą, aby ten czas został uwzględniony przy ustalaniu ich uprawnień pracowniczych.
Podobnie jak w przypadku zleceń, również tutaj pracownik musi wykazać inicjatywę i odpowiednio udokumentować okres prowadzenia działalności. Najważniejszym dokumentem będzie zaświadczenie z ZUS potwierdzające opłacanie składek ubezpieczeniowych jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Dodatkowo przydatne mogą być dokumenty z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), które potwierdzą daty rozpoczęcia i zakończenia prowadzenia firmy.
Warto zaznaczyć, że przepisy nie przewidują żadnych szczególnych wymagań co do rodzaju działalności – liczy się sam fakt jej legalnego prowadzenia i opłacania składek.
​Podobnie jak w przypadku zleceń, obowiązują określone terminy na złożenie wniosku o doliczenie stażu.

---

#adwokatTarnów #zmianywprawie2026 #prawopracy #stażpracy #płacaminimalna #kodekspracy #prawogospodarcze #zwolnienieVAT #nowelizacjaprawne #poradaprawna #kancelariaTarnów #prawoPolskie #wykroczenia #aktualnościprawne